อัลติเมท พลัส ซัพพลาย | ผู้จัดจำหน่ายอุปกรณ์นิรภัยส่วนบุคคล และ อุปกรณ์เซฟตี้ ครบวงจร

02 591 4005 หรือ 086 999 6090

@ultimateplus

Data@ultimateplus.co.th

line-icon
shopee_icon_transparent
fb-icon
ig-icon
tiktok-icon
youtube-icon

รวมคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเครื่อง SCBA

SCBA เป็นอุปกรณ์ปกป้องทางเดินหายใจสำหรับพื้นที่ที่อากาศไม่ปลอดภัย เช่น มีควัน ก๊าซพิษ สารเคมี หรือออกซิเจนไม่เพียงพอ การเลือกอุปกรณ์ให้เหมาะกับความเสี่ยง รวมถึงการตรวจสอบและบำรุงรักษาอย่างถูกต้อง มีผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของผู้ใช้งาน

บทความนี้รวบรวมคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ SCBA, ชุด SCBA ตั้งแต่ความรู้พื้นฐาน การเลือกใช้งาน มาตรฐาน ไปจนถึงการดูแลรักษา เพื่อช่วยให้เลือกและใช้อุปกรณ์ได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย

SCBA
เครื่องวัดแก๊ส
เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ
อุปกรณ์กันตก
ชุดป้องกันส่วนบุคคล PPE

ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับ SCBA

SCBA คืออะไร

SCBA คืออุปกรณ์ช่วยหายใจที่มีถังอากาศอัดติดอยู่กับตัวผู้ใช้งาน อากาศจากถังจะถูกส่งผ่านชุดควบคุมแรงดันไปยังหน้ากากแบบเต็มหน้า ทำให้ผู้ใช้ไม่ต้องหายใจเอาอากาศจากบริเวณโดยรอบ เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีควัน ก๊าซพิษ สารปนเปื้อน หรือมีออกซิเจนไม่เพียงพอ

SCBA ย่อมาจาก Self-Contained Breathing Apparatus หมายถึงเครื่องช่วยหายใจที่มีแหล่งจ่ายอากาศอยู่ในตัว สามารถเคลื่อนที่ได้โดยไม่ต้องต่อท่ออากาศจากแหล่งจ่ายภายนอก

SCBA มักใช้ในงานที่อากาศโดยรอบไม่สามารถหายใจได้อย่างปลอดภัย เช่น

  • งานดับเพลิงและกู้ภัย
  • งานในพื้นที่อับอากาศ
  • การรับมือเหตุสารเคมีหรือก๊าซรั่ว
  • งานในพื้นที่ที่มีควันหรือสารพิษ
  • งานตรวจสอบและซ่อมบำรุงในถัง บ่อ หรือระบบท่อ
  • การอพยพหรือช่วยเหลือผู้ประสบเหตุในพื้นที่อันตราย

ผู้ใช้งานต้องผ่านการฝึกอบรมและมีแผนปฏิบัติงานฉุกเฉินที่เหมาะสม ไม่ควรใช้งาน SCBA โดยอาศัยเพียงความเข้าใจจากคู่มือเท่านั้น

หน้ากากกรองสารเคมีดึงอากาศจากบริเวณโดยรอบผ่านตลับกรอง จึงใช้ได้เฉพาะเมื่อทราบชนิดและความเข้มข้นของสารปนเปื้อน มีตลับกรองที่เหมาะสม และมีออกซิเจนเพียงพอ

SCBA จ่ายอากาศจากถังของตัวเอง จึงเหมาะกับพื้นที่ที่มีออกซิเจนไม่เพียงพอ มีสารปนเปื้อนความเข้มข้นสูง หรือไม่ทราบชนิดและความเข้มข้นของสารอย่างแน่ชัด อย่างไรก็ตาม SCBA มีน้ำหนักมากกว่าและมีระยะเวลาใช้งานจำกัดตามปริมาณอากาศในถัง

SCBA ออกแบบสำหรับการเข้าไปปฏิบัติงาน ดับเพลิง หรือช่วยเหลือในพื้นที่อันตราย ส่วน Escape Set ออกแบบเพื่อช่วยให้ผู้ใช้หลบหนีออกจากพื้นที่อันตรายเท่านั้น โดยทั่วไปมีขนาดเล็ก น้ำหนักเบา และมีระยะเวลาจ่ายอากาศสั้นกว่า

Escape Set จึงไม่ควรใช้แทน SCBA สำหรับการเข้าไปทำงานหรือช่วยเหลือผู้อื่นในพื้นที่อันตราย

การเลือก SCBA ให้เหมาะกับการใช้งาน

ขนาดถังที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับระยะเวลาปฏิบัติงาน แรงดันบรรจุ ความหนักของงาน การใช้อากาศของแต่ละบุคคล น้ำหนักอุปกรณ์ และเวลาที่ต้องสำรองสำหรับออกจากพื้นที่

ไม่ควรพิจารณาเฉพาะความจุถังเป็นลิตร เพราะถังที่มีขนาดเท่ากันอาจบรรจุอากาศได้ต่างกันเมื่อใช้แรงดันต่างกัน ควรตรวจสอบข้อมูลปริมาณอากาศและระยะเวลาใช้งานที่ผู้ผลิตระบุประกอบด้วย

SCBA แบบ 30 นาทีเหมาะกับงานระยะสั้นและงานที่ต้องการความคล่องตัว ส่วนแบบ 60 นาทีเหมาะกับงานที่ใช้เวลานานหรือมีระยะเข้าและออกจากพื้นที่มาก แต่ถังมักมีขนาดและน้ำหนักเพิ่มขึ้น

ระยะเวลาที่ระบุเป็นค่าจากเงื่อนไขการทดสอบ ระยะเวลาใช้งานจริงอาจสั้นลงเมื่อผู้ใช้ทำงานหนัก หายใจเร็ว หรืออยู่ในภาวะเครียด จึงต้องเผื่ออากาศสำหรับออกจากพื้นที่และเหตุฉุกเฉินเสมอ

โรงงานที่มีความเสี่ยงจากไฟไหม้ ก๊าซพิษ สารเคมีรั่วไหล หรือภาวะออกซิเจนไม่เพียงพอ ควรประเมินความจำเป็นในการจัดเตรียม SCBA ตัวอย่างเช่น

  • โรงงานเคมีและปิโตรเคมี
  • โรงกลั่นน้ำมันและคลังก๊าซ
  • โรงไฟฟ้า
  • โรงงานที่ใช้แอมโมเนียหรือสารทำความเย็นอันตราย
  • ระบบบำบัดน้ำเสีย
  • โรงงานที่มีถังเก็บ บ่อ หรือพื้นที่อับอากาศ
  • สถานประกอบการที่มีทีมดับเพลิงหรือทีมตอบโต้เหตุฉุกเฉิน

การตัดสินใจควรอ้างอิงผลการประเมินความเสี่ยง ชนิดของสารอันตราย และแผนฉุกเฉินของสถานประกอบการ ไม่ควรพิจารณาจากประเภทโรงงานเพียงอย่างเดียว

หากบรรยากาศในพื้นที่อับอากาศมีอันตรายร้ายแรงต่อชีวิตและสุขภาพ มีออกซิเจนไม่เพียงพอ หรือยังไม่ทราบสภาพอากาศแน่ชัด ควรใช้ SCBA แบบแรงดันบวกที่ได้รับการรับรองสำหรับลักษณะงานนั้น

การเลือกต้องพิจารณาผลตรวจวัดบรรยากาศ ขนาดช่องทางเข้าออก ระยะเวลาทำงาน ความคล่องตัว ระบบสื่อสาร และแผนช่วยเหลือฉุกเฉิน สำหรับงานระยะยาวอาจพิจารณาระบบจ่ายอากาศผ่านสายพร้อมถังสำรองสำหรับหนีภัย หากผลการประเมินความเสี่ยงและข้อกำหนดอนุญาต

มาตรฐาน SCBA ที่ควรรู้

EN 137 เป็นมาตรฐานยุโรปสำหรับเครื่องช่วยหายใจชนิดถังอากาศอัดแบบวงจรเปิด กำหนดข้อกำหนดด้านประสิทธิภาพ ความแข็งแรง ความปลอดภัย และการทดสอบอุปกรณ์ โดยแบ่งการใช้งานหลักเป็น

  • Type 1: งานอุตสาหกรรมทั่วไป
  • Type 2: งานดับเพลิงและสภาพแวดล้อมที่มีความร้อนสูงกว่า

ก่อนเลือกซื้อควรตรวจสอบเลขมาตรฐาน ประเภทการใช้งาน และเอกสารรับรองของรุ่นนั้นโดยตรง

NFPA เป็นมาตรฐานที่ใช้แพร่หลายในงานดับเพลิงและงานตอบโต้เหตุฉุกเฉิน เดิมข้อกำหนดเกี่ยวกับ SCBA อ้างอิง NFPA 1981 ส่วนฉบับปัจจุบันได้รวมข้อกำหนดดังกล่าวไว้ใน NFPA 1970 ฉบับปี 2025

มาตรฐานนี้ครอบคลุมประสิทธิภาพและความปลอดภัยของ SCBA สำหรับเจ้าหน้าที่ฉุกเฉิน เช่น ความทนทาน ระบบเตือน และการทำงานในสภาพรุนแรง ผู้ซื้อควรตรวจสอบปีของมาตรฐานที่ผลิตภัณฑ์ได้รับการรับรองด้วย

NIOSH เป็นหน่วยงานของสหรัฐอเมริกาที่ตรวจสอบและอนุมัติอุปกรณ์ปกป้องทางเดินหายใจตามข้อกำหนด 42 CFR Part 84 การรับรองครอบคลุมการออกแบบ ประสิทธิภาพ การทดสอบ และการแสดงข้อมูลของผลิตภัณฑ์

คำว่า NIOSH Approved ต้องใช้กับชุดอุปกรณ์และส่วนประกอบตามเงื่อนไขที่ได้รับอนุมัติ ไม่ควรนำหน้ากาก ถัง หรืออุปกรณ์จากคนละรุ่นมาประกอบกันเอง เว้นแต่ผู้ผลิตระบุว่าสามารถใช้ร่วมกันได้

การกำหนดให้ SCBA หรือถังอากาศต้องผ่านมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมใด ขึ้นอยู่กับประเภทผลิตภัณฑ์ ลักษณะการนำเข้า และข้อกำหนดที่มีผลในขณะนั้น จึงไม่ควรสรุปว่า SCBA ทุกรุ่นใช้เลข มอก. เดียวกัน

ก่อนจัดซื้อควรตรวจสอบกับสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม รวมถึงพิจารณามาตรฐานที่หน่วยงานหรือโครงการกำหนด เช่น EN, NFPA หรือ NIOSH พร้อมตรวจสอบใบรับรองของผลิตภัณฑ์และมาตรฐานของถังอากาศแยกจากกัน

การตรวจสอบ SCBA และอายุการใช้งาน

ก่อนใช้งานควรตรวจสอบอย่างน้อยดังนี้

  • แรงดันอากาศในถัง
  • สภาพถัง วาล์ว และจุดเชื่อมต่อ
  • สายอากาศและอุปกรณ์ควบคุมแรงดัน
  • หน้ากาก เลนส์ ขอบซีล และสายรัด
  • ชุดสะพาย หัวเข็มขัด และสายปรับ
  • ระบบเตือนอากาศใกล้หมด
  • การรั่วและการทำงานของระบบ

ความถี่และขั้นตอนต้องเป็นไปตามคู่มือผู้ผลิตและแผนตรวจสอบของสถานประกอบการ โดยควรบันทึกผลการตรวจสอบอุปกรณ์ที่เตรียมไว้ใช้ในภาวะฉุกเฉินด้วย

Hydrostatic Test คือการทดสอบความแข็งแรงของถังด้วยแรงดัน เพื่อประเมินว่าถังยังปลอดภัยสำหรับการใช้งานหรือไม่ รอบการทดสอบขึ้นอยู่กับวัสดุของถัง มาตรฐานที่ได้รับการรับรอง ข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับ และคำแนะนำของผู้ผลิต

ควรตรวจสอบวันที่ทดสอบที่ระบุบนถังและนำส่งสถานทดสอบที่มีคุณสมบัติเหมาะสม ห้ามเติมอากาศหรือใช้งานถังที่เลยกำหนดทดสอบ

อายุการใช้งานขึ้นอยู่กับวัสดุและการรับรองของถัง ถังคอมโพสิตหลายประเภทกำหนดอายุใช้งานประมาณ 15 ปี แต่บางรุ่นอาจมีข้อกำหนดแตกต่างกัน ส่วนถังเหล็กหรืออะลูมิเนียมอาจใช้งานได้ต่อเนื่องหากผ่านการตรวจและทดสอบตามกำหนด

ควรยึดข้อมูลบนฉลากถัง คู่มือผู้ผลิต และข้อกำหนดของมาตรฐานเป็นหลัก หากถังมีรอยบุบ รอยไหม้ รอยกัดกร่อน เส้นใยเสียหาย หรือผ่านการกระแทกรุนแรง ต้องหยุดใช้งานและส่งตรวจทันที แม้ยังไม่หมดอายุก็ตาม

ควรเปลี่ยนสายเมื่อพบรอยแตก แข็งกรอบ บวม เสียรูป รั่ว ข้อต่อเสียหาย หรือสัมผัสความร้อนและสารเคมีจนไม่มั่นใจในสภาพ นอกจากนี้ต้องเปลี่ยนตามรอบที่ผู้ผลิตกำหนดหรือเมื่อไม่ผ่านการทดสอบการทำงาน

ไม่ควรพันเทป อุดรอยรั่ว หรือซ่อมสายด้วยวิธีที่ผู้ผลิตไม่ได้รับรอง

ควรหยุดใช้หน้ากากเมื่อเลนส์แตกร้าว ขอบซีลเสื่อม สายรัดเสียหาย วาล์วทำงานผิดปกติ หรือไม่สามารถทดสอบความกระชับและการรั่วได้ตามเกณฑ์

บางส่วนสามารถเปลี่ยนแยกได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนหน้ากากทั้งชิ้น แต่ต้องใช้อะไหล่ที่ได้รับรองและดำเนินการตามคำแนะนำของผู้ผลิต

การทำความสะอาดและบำรุงรักษา SCBA

หลังใช้งานควรทำความสะอาดตามคู่มือของผู้ผลิต โดยถอดเฉพาะส่วนที่อนุญาต ใช้น้ำยาทำความสะอาดหรือน้ำยาฆ่าเชื้อที่เข้ากันได้กับวัสดุ ล้างคราบออกให้หมด และผึ่งให้แห้งในบริเวณที่อากาศถ่ายเท

หลีกเลี่ยงน้ำร้อนจัด ตัวทำละลาย แปรงแข็ง และสารเคมีที่อาจทำลายเลนส์ ขอบซีล หรือชิ้นส่วนยาง หลังประกอบกลับต้องตรวจสอบการทำงานก่อนนำไปเก็บหรือใช้งานครั้งต่อไป

ควรจัดเก็บ SCBA ในพื้นที่สะอาด แห้ง อากาศถ่ายเท และเข้าถึงได้รวดเร็วเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน หลีกเลี่ยงแสงแดด ความร้อน ความชื้น สารเคมี และสิ่งสกปรก

วางอุปกรณ์ให้ถังไม่กลิ้งหรือหล่น และไม่ให้สายหรือขอบซีลหน้ากากถูกกดทับจนเสียรูป พร้อมติดป้ายสถานะและบันทึกวันที่ตรวจสอบให้ชัดเจน

ชิ้นส่วนหลายรายการสามารถซ่อมหรือเปลี่ยนได้ แต่ต้องดำเนินการโดยช่างที่ผ่านการฝึกอบรม ผู้ผลิต หรือศูนย์บริการที่ได้รับอนุญาต โดยใช้อะไหล่ที่ตรงกับรุ่นและผ่านการรับรอง

อุปกรณ์สำคัญ เช่น ชุดควบคุมแรงดัน ระบบเตือน และวาล์ว ไม่ควรถูกถอด ปรับแต่ง หรือซ่อมเอง หลังการซ่อมต้องผ่านการตรวจและทดสอบก่อนกลับมาใช้งาน

ดู SCBA ที่มีจำหน่าย